Iz neobjavljene knjige „U potrazi za korijenima Sekulića“ autora Kristijana Sekulića

Najave
Typography

Ovu knjigu posvećujem svim mojim pretcima zahvaljujući kojima i ja postojim ali i živim srodnicima sa kojima djelim neraskidivu sponu života, te onaj prekrasni osjećaj pripadnosti jednom neupitnom indetitetu, usprkos višestoljetnim razlikama, koje su nam nametnuli tuđini na našoj zemlji.      

Riječ autora
Bez obzira što se ova knjiga u prvom redu bavi pitanjem etno - genetskog porekla Sekulića na osnovu meni dostupnih tragova i saznanja, nemoguće je iste izučavati bez osvrta na opšte društvene, socijalne i povesne prilike u kojima se spominju i mnoge druge familije. Ovo dakle, nije samo "povijest Sekulića" već na neki način i povijest svih nas, koja nas iz maglovite prošlosti, vodi kroz mnoge neizvesnosti i nedorečenosti prema istom cilju, preživljavanju u vremenu sa nužnim ispunjavanjem svrhe čovekovog bitka u ovom svijijetu. 
Na tom putu nisu svi ostavili jasne tragove, niti su neki zavredili biti upisani u knjigu naroda. U smislu samog kvaliteta čovekovog, njegove duhovne i moralne snage, socijalnih i društvenih prilika ostaju po neki tragovi u vidu materijalnih dokaza ili barem nejasni tragovi u živoj usmjenoj predaji. Put u otkrivanju porekla je tesno vezan sa dubokom potrebom koja podrazumeva upoznavanje sa prošlošću, koja je nesumljivo bitna ljudska potreba. Po rječima Mihaila Đurića „postoji jedna, da tako kažemo, istorijska struktura našeg uma koja nas nagoni da kod svih stvari koje se tiču nas samih i našeg duhovnog bića pitamo za njihovo poreklo“.  Kada postavimo pitanje o poreklu ne samo Sekulića, onda se obično misli na dve stvari – na ono što neposredno prethodi jednoj pojavi, ili na njen sam početak. 
Koje su to društvene okolnosti u povijesnim tokovima dovele do stvaranja „jezgra“ jedne familije i da li je upravo to originalno „jezgro“ stvoreno na samom početku kao ishodište kasnijih naraštaja? Da li je u potrazi za izvorištem jedne familijarne grane dovoljno slediti nejasna usmena predanja ili treba izabrati onaj teži put kroz manji ili veći odsečak istorijskog toka, koji zahteva dublje i ozbiljnije zadiranje u prošlost?
 Sekulići su po mnogo čemu interesantni. S jedne strane oni baštine svoje ime i etno - genetsko poreklo od jednog starog i davno iščezlog naroda a sa druge strane su sačuvali svoje ime pretapajući se i asimilirajući u druge narode. Njihovo ime je opstalo i u onim mladicama, koje su ponikle izvan prvobitnog stabla i osim zajedničkog imena, nemaju nikakve veze sa drevnim izvorištem svojih istoimenih "rođaka". Međutim, sama činjenica da na osnovu nepobitnih povijesnih dokaza ovo ime postoji već oko 3000 godina, govori u prilog značaja ove teme. Značajne po tome što su na turbulentnoj povijesnoj sceni prošli brojni narodi od kojih su mnogi pali u zaborav. Svjedoci smo da se i u našem vremenu odigrava jedan proces postupnog nestajanja pojedinih euopskih naroda, što u širem povijesnom kontekstu ne predstavlja novinu uprkos našim strahovima. Ti su strahovi samo odraz čovjekove nemoći da pobedi vječnost u svom kratkom bitisanju osuđenom na prolaznost, propadanje i smrt. 
Upravo je zato i važno u našoj iskonskoj borbi sa prolaznošću da ostavimo iza sebe valjane tragove kako bi makar svome imenu i delu obezbedili deo večnosti u sećanju, koje traje duže od našeg postojanja. Da li će nas budući naraštaji pamtiti to zavisi od nas samih - da li ćemo zavrijediti njihovo pamćenje. Zato je od izuzetne važnosti da pre nego što prođemo kapiju ovog svijeta i nestanemo na putu prema točki sa koje nema povratka, ostanemo živi u sjećanju nastupajućih naraštaja jer nećemo umreti drugom smrću sve dok se naše ime spominje. 
Svako prezime na neki način predstavlja osobnu kartu njegovog nosioca. Već po samom rođenju, mimo naše volje pre dobijanja krsnog imena već pripadamo određenoj porodici, familiji, plemenu i narodu. U našim genima nosimo nasleđe naših predaka i na fascinantan način kroz biološki genotip produžavamo život naših predaka koji odavno nisu živi ali koji žive kroz nas i u nama. Za svoga života imamo mogućnosti izbora: Kojom profesijom ćemo se baviti, gde ćemo živjeti, da li ćemo zasnovati porodicu, koju vjeru ćemo ispovedati ... u širokoj lepezi mogućih izbora imamo i tu mogućnost da promenimo ime i prezime čak i maternji jezik koji je poslednja prepreka u stvaranju novog indetiteta. Ono što ne možemo promeniti jeste naš DNK koji mimo naše volje i saznanja svjedoči o našem pravom poreklu i koji nas uprkos svemu određuje. U našim hromozonima su tako ispisani neki drugi podaci, koji će uticati na kvalitet našeg zdravlja, imunost na bolesti ali i naše seksualne sklonosti. Na naš unutarnji mikrosvet tako dodatno utiču faktori spoljnog sveta kao što su: Pripadnost društvenom staležu, socijalne prilike, kulturološke matrice, društveno - politički momenat, geostrateški položaj kao mesto bitisanja i dobijeno obrazovanje. U ovom svojevrsnom lavirintu, paukovoj mreži sukobljenih stanica mikrosveta i makrosveta odvija se neponovljivi i jedinstveni proces - život čoveka kao jedinke. Taj život je ispunjen sa usponima i padovima u večnom hrvanju sa predestinacijom ( sudbinom ) i vlastitim naporima u kreiranju uslova života dostojnih čoveka. U trenucima kada mislimo da nam se nebo sručilo na glavu, moramo znati da su i naši preci proživljavali neku svoju Kalvariju. Njihovo iskustvo međutim nosimo u svojim staničnim genima koji će nam pomoći da prevaziđemo probleme. To iskustvo se može shvatiti kao instink za preživljavanjem koji smo dobili u nasleđe. 
Takođe ne smemo smetnuti s uma i duhovnu dimenziju koja nam ukazuje na obrise jedne nematerijalne stvarnosti a koja takođe bitno utiče na naše živote. U toj sferi postoje neraskidive veze sa našim precima iz koje neprekidno traje emitovanje energije ispunjene ljubavlju ali ponekad i iracionalnim strahovima i zebnjama. Možda nije preterano čoveka usporediti sa drvetom. Ukoliko se ono nalazi na plodnom tlu i ukoliko ga ne unište vremenske nepogode, drvo će napredovati stotinama godina. Podižući svoje krošnje prema nebu a istovremeno puštajući jake žile i korenje u zemlju drvo sebe ojačava iz godine u godinu, kroz vreme koje je pred njim. Čovjek je takođe poput drveta. Dok svojim nogama hoda po tlu zemlje, on je vezan za nju fizičkim zakonima. Svojim telom je vezan za zemlju a dušom za nebesko prostranstvo. Kao što se drveće razlikuje između sebe po svojim vrstama a što ima za posledicu različito okruženje u pogledu sastava tla i klimatskih uslova tako se i ljudi razlikuju između sebe. Iako na prvi pogled dele isti zrak i sunce, različite istorijsko - političke i socijalne okolnosti utiču na stvaranje razlika. No, bez obzira na sve njihove rasne, nacionalne, verske i uopšteno kulturološke razlike ili specifikume, svi ljudi podjednako dele isti krug života i smrti, isti princip koji važi za sva živa bića na našoj planeti. Sa ostavljenim potomstvom iza sebe koje se umnožava, čovekovo porodično stablo se razgranava i nastavlja da živi. Zato nam je od izuzetne važnosti, da saznanjima o našim precima u prošlosti bolje razumemo sami sebe i svet koji nas okružuje u sadašnjosti. Sa vlastitom samospoznajom  možda na lakši način otkrivamo i svrhu sopstvenog postojanja na putu trajanja prema neizvesnoj budućnosti. 
 
NASTANAK PREZIMENA POSTANAK PREZIMENA
Za čovjeka današnjice je posedovanje imena i prezimena sasvim uobičajena pojava. Prezime je međutim odrednica novijeg datuma u nama danas poznatom obliku. Sa jezičkog stanovišta, prezime je složenica koja je nastala od staroslavenskog „prez“ i „ime“ dakle ono što je preko osobnog imena njegovog nosioca radi jasnije indentifikacije i preciznije informacije o onome koji se oslovljava. Prezime treba shvatiti kao neophodnu dopunu imenu neke osobe kako bi se utvrdilo u vezi te osobe njeno: poreklo, rod, pleme - klan, svojtu ili mesto prebivanja. Prezime zapravo predstavlja tek dopunu ličnom imenu neke osobe u obliku prisvojnog prideva ili atributa. Prezime je nastalo tek onda kada su ga osim sinova i kćeri, svom imenu počeli dodavati i njihovi sledeći naraštaji potomaka. Međutim i ova pojava je nastala dosta kasnije i čini se da su morala proteći stoljeća pre nego što se prezime formiralo u onom obliku koji je nama danas poznat. Začetke nastajanja ranih oblika „prezimena“ nalazimo već u Bibliji ali i u antičkim spisima starogrčkih i rimskih hroničara, pisaca, filozofa i istoriografa. 
Biblija obiluje mnoštvom podataka o pojedinim nosiocima svog imena, njihovom rodoslovnom stablu u vidu dužih popisa ili kraćih naznaka sa opisom kako bi bili upoznati o imenima njihovih nosilaca, brojnom potomstvu, ali i pripadnosti plemenu u narodu Izrailja: A ovo su plemena sinova Nojevih: Sima, Hama i Jafeta, kojima se rodiše sinovi posle potopa. Sinovi Jafetovi: Gamer i Magog i Madaj i Jovan i Tovel i Tiras. A sinovi Gamerovi: Ashanas i Rifat i Togarma. A sinovi Jovanovi: Elisa i Tarsis i Kitim i Dodanim ... itd ( Post 10:1–32 )  Dakle na osnovu ove matrice koja je vladala stolećima saznajemo da je na primer: Elisa sin Jovanov od sina Jafetovog sina Nojevog. Takođe se uz podatke o imenu, često provlači i informacija o staleškoj ili plemenskoj pripadnosti: A čovjeku Izrailjcu ubijenome, koji bi ubijen s Madijankom, bješe ime Zamrije, sin Salmonov, knez od doma oca svojega od plemena Simeunova ( Br. 25:14 )  U nastavku tog izveštaja isto važi i za ženu: A ubijenoj ženi Madijanci, bješe ime Hazvija kći Sura kneza narodnog u domu oca svojega među Madijancima. ( Br. 25:15 )  Ista matrica važi i u Homerovim spisima u kojima navodi imena dvojice braće: Agamemnona i Menelaja, kojima je dodao i pridev Atreides što znači: sinovi Atrejevi. U grčkoj mitologiji je takođe prisutna matrica kod svih antičkih junaka gde se naročita pažnja posvećivala njihovom ljudskom ili polubožanskom poreklu uvek sa akcentom na vezu potomka sa njegovim ocem ali neretko i majkom: Herkul je bio sin boga Zeusa i Alkmene.  Kadmos, sin feničanskog kralja Agenora, bio je brat device Europe nadaleko poznate po svojoj lepoti. Sizif, osnivač Korinta je bio sin Deukalionovog unuka Eola. Tezej je sin kralja atinskog Egeja i Etre ćerke kralja od Trecene, Paris sin trojanskog kralja Prijama i njegove žene Hekube koji je preoteo lepu Helenu od njenog muža Menelaja, kralja Lakedemonskog  (Sparta ), Odisej kralj od Itake, sin Laertov itd.  Kod starih Rimljana se osobnom imenu ( nomen ) dodavalo umesto prezimena ime roda ( nomen gentilicium ) kome je ta osoba pripadala a zbog uočavanja razlika između nosilaca istog imena, dodavao se nadimak ( cocnomen ) kako ne bi dolazilo do zabune: Marcus Tullius Cicero, Marko iz roda Tulijevaca s nadimkom Ciceron kojeg je dobio jer je imao bradavicu u obliku ploda graška slanutka ( lat. Cicer = slanutak ), Marcus Junius Brutus, Marko iz roda Junijevaca s nadimkom Brut ( lat. brutus = glup, težak ). 
Nekada su se koristili i jednostavniji oblici bez nadimka ali sa akcentom samo na ime, ime oca ili samo mesto ili narod iz koga dotična osoba potiče. Jedan od primera je i Sicula Ducetius, helenizirani Sikul koji je podigao svoj narod na ustanak i uključio se u borbe izmedju grčkih gradova na Siciliji. Sikula označava da je on pripadnik naroda Sikula, a Ducetius se može shvatiti kao „vođa“ odnosno „vojvoda“ ( u vezi sa lat. Dux ). Dakle ovde se radi o „vođi ili vojvodi naroda Sikula“. Poznati grčki istoričar  Diodoros Siculus je ostao zapamćen kao Diodor Sikul ( Diodor iz naroda Sikula ) sin Apolonijev iz Agiriuma ( grad na Siciliji ). U vreme rođenja Isusa iz Nazareta ova matrica je bila još uvek aktuelna i trajaće bez promena do druge polovine 14 stoleća ali na nekim područjima i sve do 16 stoleća. Na samom početku Evanđelja po Mateju, pisac nas upoznaje sa informacijom da je Isus Krist sin Marijin pripadao Davidovom plemenu koje potiče od Abrahama ( Mt 1:1–18 )  Marija je dakle iz tog roda i za nju se nije znalo dok „ne rodi sina svojega prvenca, kome nadene ime Isus“ ( Mt 1,25 ) u sledećoj glavi nas evanđelista obaveštava da se taj događaj odigrao u „Betlehemu Judejskom, za vrijeme kralja Heroda“ ( Mt 2,1 ) 
Dakle tisućama godina je vladao princip koji je u sebi sadržavao četiri osnovna pitanja: Ko si? ( Kako ti je ime? ) Čiji si (Ko ti je Otac ili ko su ti roditelji?) Od kojih si? (Iz kog si plemena, klana, staleža ili naroda?) i Odakle si? ( Iz kog si grada, zemlje?) U opisivanju važnijih osoba, pisci su često navodili i mesto rođenja ili mesto boravka ali i ime vladara dotičnog  grada, provincije ili čitave zemlje. 
Ovaj princip je uključivao informaciju o vlastitom imenu, imenu njegovog oca ili dede a ponekad i poduži rodoslovni spisak po muškoj liniji nekoliko generacija unatrag ili i ime majke, vrlo retko sa njenom rodoslovnom tabelom. Nekada se uz ime oca ili dede davala naznaka i o njihovom zanimanju ili položaju koji su zauzimali u tadašnjem društvu. Na osnovu kratkog opisa o imenu vladara određenog područja, možemo utvrditi i približno vreme odredjenog događaja na osnovu naknadnih istorijskih saznanja. Sa početkom datiranja od strane hroničara, neki podaci se sa manje poteškoća mogu smestiti u određeni istorijski okvir. Zahvaljujući sačuvanim kartama sa opisom naselja i provincijama određene epohe takođe možemo dobiti nešto jasniju sliku o određenim ličnostima, njihovom okruženju i istorijskom okviru njihovog postojanja a sa našim saznanjima stečenim na osnovu novijih arheoloških istraživanja, saznajemo i nešto više o detaljima vezanim za njihov svakodnevni život. 
Nastavlja se
Literatura; Postanje – I knjiga Mojsijeva, prevod Đ. Danićić , Brojevi – IV knjiga Mojsijeva, prevod Đ. Daničić, Brojevi – IV knjiga Mojsijeva, prevod Đ. Daničić, Gustav Švab: Priče iz klasične starine, Herkul 1. Str. 95 drugo izdanje, Beograd, Sveto Evanđelje po Mateju, Novi Zavjet. S grčkog izvornika preveo Ljudevit Rupčić. Peto izdanje, Hrvatsko  Ekumensko Biblijsko Društvo, Zagreb 1996., Vodanović, Barbara, članak: Prezimena na otoku Pašmanu -HIERONIMUS I (2007) str. 157., Prezime ( Nasledno obiteljsko ime ) Ogorje.net.htm – Izvor: „Hrvatski rodovi općine Muć“
 
Powered by WordPress.